DKW RT 125 story
De DKW RT 125
De DKW RT die de wereld veroverde 125, De kleine motor
Foto: clublid Jesse Meliefste
De DKW RT 125, De kleine motor die de wereld veroverde
De DKW RT 125 is zonder twijfel een van de meest invloedrijke motorfietsen ooit gebouwd. Wat begon als een eenvoudige, lichte tweetaktmotor groeide uit tot een wereldwijd icoon, gekopieerd door talloze merken en landen.
Ontstaan en ontwikkeling bij DKW
De wortels van de DKW RT 125 liggen in het Duitsland van de jaren dertig.
DKW was toen al een van de grootste motorfietsproducenten ter wereld. Het merk stond bekend om zijn tweetakttechniek, die dankzij eenvoud, betrouwbaarheid en lage kosten een enorm publiek bereikte. In 1938 produceerde DKW meer dan 40% van alle motorfietsen in Duitsland.
De DKW-ingenieurs Hermann Weber en Adolf Schnürle stonden aan de basis van het ontwerp van de RT 125. Hun doel: een lichte motorfiets ontwikkelen die betaalbaar was voor de gewone Duitser, eenvoudig te onderhouden én geschikt voor massaproductie.
De eerste prototypes verschenen in 1938, en in 1939 ging de RT 125 in productie.
De letters “RT” stonden voor “Reichs Typ”, wat aangaf dat het model volgens de toenmalige rijksrichtlijnen was ontwikkeld voor lichte motorfietsen (tot 125 cc).
Met zijn 123cc tweetaktmotor, 4,75 pk vermogen, en een gewicht van slechts 80 kg was de motor licht, wendbaar en verrassend vlot.
De RT 125 was bedoeld als “volksmotorfiets” – een vervoermiddel voor arbeiders en jonge rijders die zich geen dure zwaardere motor konden veroorloven.
Gebruik in de Tweede Wereldoorlog
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de RT 125 in aangepaste vorm ingezet door de Wehrmacht. Hoewel ze niet zo robuust of krachtig was als de grotere militaire BMW’s en Zündapps, was de lichte DKW ideaal voor koerierswerk, verkenning en verbindingsdiensten.
Militaire varianten kregen andere spatborden, militaire verlichting, en een matte olijfgroene laklaag. Tevens werd er een metalen veer als voorvering gebruikt in plaats van de gebruikelijke rubberen ringen. Ze werden vooral gebruikt door eenheden in secundaire of logistieke rollen, waar snelheid en wendbaarheid belangrijker waren dan terreinvaardigheid.
Tegen het einde van de oorlog waren veel DKW-fabrieken zwaar beschadigd, en de productiemiddelen in Zschopau vielen na 1945 in handen van de Sovjets.
De nalatenschap na 1945, de wereld kopieert DKW
Na de oorlog nam de geschiedenis van de RT 125 een opmerkelijke wending. De geallieerden beschouwden de DKW-technologie als oorlogsbuit. De technische tekeningen van de RT 125 werden vrijgegeven, en veel landen gebruikten het ontwerp als basis voor hun eigen motorindustrie.
In Oost-Duitsland werd de productie hervat onder de naam IFA RT 125, gevolgd door MZ RT 125. Intussen verschenen in Groot-Brittannië (BSA Bantam), de VS (Harley Hummer) en Japan (Yamaha YA-1) vrijwel identieke versies. De DKW RT 125 werd daarmee de meest gekopieerde motorfiets ter wereld; meer dan 100 bedrijven hebben er varianten van gebouwd.
Foto: clublid Jesse Meliefste
Variantenoverzicht DKW RT125
Variant | Jaar | Fabrikant | Kenmerken / Opmerkingen |
DKW RT 125 | 1939–1945 | DKW (Zschopau) | Oorspronkelijk model, ontwikkeld voor de civiele markt. 123 cc tweetakt, 4,75 pk, handschakeling op tank, star frame met plunjerloze achterbrug, vork met rubbervering. |
DKW RT 125 W | 1949–1950 | DKW (Ingolstadt, West-Duitsland) | “W” = West. Eerste naoorlogse DKW, gebaseerd op het originele Zschopau-ontwerp maar gebouwd met nieuwe mallen in Ingolstadt. Kleine detailwijzigingen, verbeterde afwerking en elektrische installatie (Bosch). Vaak beschouwd als de West-Duitse tegenhanger van de IFA RT 125/1. |
DKW RT 125/2 | 1951–1953 | DKW (Ingolstadt) | Eerste grote doorontwikkeling: nieuwe telescoopvoorvork, sterker frame, verbeterde carburateur en lichtinstallatie, modernere styling. |
DKW RT 125/2H | 1953–1957 | DKW (Ingolstadt) | Vernieuwd rijwielgedeelte met achtervering via scharnierende achterbrug met veer/demperelementen. Nieuw benzinetankontwerp, bredere spatborden, verbeterde zitpositie. Wordt vaak gezien als het hoogtepunt van de klassieke RT-serie. |
Productieaantallen en schattingen
Model | Geschatte productie | Geschat aantal overlevenden |
DKW RT 125 (1939–41) DKW RT 125-1 (1943-1944) | ± 33.000 | ±350 |
DKW RT 125 W (1949–50) | ± 12.000 | ± 500 |
DKW RT 125/2 (1951–53) | ± 25.000–30.000 | ± 1000 |
DKW RT 125/2H (1953–57) | ± 35.000–40.000 | ± 1150–2.150 |
Totalen | ± 105.000–115.000 | ± 3000–4000 |
Dit lijkt veel, maar in vergelijking met MZ/IFA valt dit aantal mee. Naar schatting heeft MZ/IFA Motorradwerk Zschopau meer dan 350.000 RT125’s gebouwd. De schatting van het aantal overlevenden is een vergelijking van productieaantallen en bestaande getallen van andere motoren uit die tijd.
Binnen de DKW Club is de RT 125 goed vertegenwoordigd. In 2025 tennen we meer dan 70 verdeeld over de verschillende typen te vinden in de voertuigenlijst.
Kern van de ontwikkeling
De lijn van de RT 125 toont mooi de technische evolutie van starre vooroorlogse tweetakt naar een volwaardige, comfortabel geveerde lichte motorfiets.
- De W was de wedergeboorte van DKW in het Westen – technisch vrijwel gelijk aan de IFA-versie in het Oosten, maar met andere leveranciers en een modernere elektrische installatie.
- De /2 bracht een telescoopvork, wat het rijcomfort en de stuurprecisie sterk verbeterde.
- De /2H kreeg ook achtervering, waarmee de RT 125 qua rijgedrag volledig op het niveau kwam van moderne lichte motorfietsen uit de jaren ’50.
De RT 125-serie vormde daarmee de ruggengraat van DKW’s wederopbouw in Ingolstadt, en was een belangrijke voorloper van de latere Auto Union-modellen zoals de RT 175 S en de Hummel. De DKW RT 125 bewees dat eenvoud, degelijkheid en slimme techniek wereldwijd kunnen aanslaan. Van de modderige wegen van het front tot de fabrieken in Zschopau, overal liet dit kleine motortje zijn sporen na. Vandaag de dag wordt de RT 125 gekoesterd door verzamelaars, en haar invloed leeft voort in talloze moderne tweetakten en lichte motorfietsen.
Hedendaagse tijd
Tegenwoordig is de DKW RT125 in al zijn varianten en gezocht verzamelobject. Door zijn wendbaarheid en eenvoudige techniek is deze motor een veel geziene deelnemer aan nationale en internationale ritten. Zowel de motorfietsen als de onderdelen zijn goed te verkrijgen en relatief betaalbaar. Dit samen met de eenvoudige techniek maakt dit een geschikte motorfiets voor de ‘No-nonsense-DKW motorrijder”.
DKW RT125 in de racerij
Hoewel de DKW RT 125 oorspronkelijk bedoeld was als betaalbare lichte motorfiets voor dagelijks gebruik, bleek het ontwerp verrassend geschikt voor de racerij.
Al kort na de introductie in 1939 begonnen DKW-technici in Zschopau te experimenteren met sportieve versies van het model. Hun doel was om te laten zien wat de eenvoudige tweetaktmotor in handen van ervaren ingenieurs écht kon presteren.
DKW bouwde in 1939 en 1940 al enkele opgevoerde RT 125’s voor gebruik op lokale circuits en heuvelcircuits. Deze vroege machines leverden rond 6 tot 7 pk en haalden snelheden boven de 100 km/u, indrukwekkend voor een 125 cc tweetakt in die tijd.
Na de oorlog, toen de fabriek in Ingolstadt nieuw leven werd ingeblazen, werd de RT 125 ook daar een geliefde basis voor sportieve experimenten.
De DKW RT 125 W en later de RT 125/2 werden regelmatig aangepast voor toer- en clubraces, met gemodificeerde cilinderpoorten, verhoogde compressie, lichtgewicht zuigers en sportuitlaten.
In 1951 introduceerde DKW een echte fabrieksracer, gebaseerd op de RT 125: de DKW RT 125 RE (Renn-Export). Deze machine had een eencilinder tweetakt met roterende inlaatklep en leverde tot 13 pk bij 10.000 t/min, goed voor een topsnelheid van circa 140 km/u.
De motor was voorzien van een volledig geperst carter, megafon-uitlaat, en een licht buisframe met telescoopvork — een uiterst modern concept in de 125-klasse van die tijd.
In de voortdurende zoektocht naar meer vermogen uit de kleine 125-cc tweetakt ontwikkelde DKW begin jaren ’50 nog een revolutionair concept: de RT 125 LP (Ladepumpe). Dit systeem was een vroege vorm van tweetakt-supercharging, bedoeld om de vullingsgraad van de cilinder te verhogen zonder het gebruik van een compressor. DKW gebruikte de Ladepumpe overigens al in de 20er jaren!
De ladepumpe bestond uit een extra hulpcilinder die fungeerde als voorcompressiepomp.
Bij elke zuigerslag perste deze een extra hoeveelheid lucht-brandstofmengsel in de werkcilinder, waardoor een soort tweetraps-spoeling ontstond.
Het resultaat was een opvallend hoog specifiek vermogen; de 125-cc ladepumpe-motor leverde tot 15 à 16 pk bij ruim 10.000 t/min, ruim het dubbele van de standaard RT 125.
De RT 125 RE en LP werd ingezet in de 125cc-Grand Prix-klasse, waarin DKW zich kon meten met merken als NSU, MV Agusta en Moto Morini. Hoewel de fabriekssteun beperkt was door de economische wederopbouw, behaalden Duitse rijders met de DKW’s een reeks overwinningen in nationale en internationale wedstrijden.
Ook vandaag de dag is de DKW RT125 nog terug te vinden op diverse historische race evenementen!
Foto’s: Max Broers Veterama 2025